صفحه حوزه و دانشگاه

سفري تا نزد‎يكي خانه عنكبوت:
روايتي از سفر يك هفته اي حضرت آيت ا... نوري همد‎اني به لبنان / بخش دوم

اشاره: در تاريخ ۲۲ شهريور ماه سال جاري حضرت آيت‎ا... نوري همداني در سفر به كشور لبنان با شخصيت‎هاي مختلف اين كشور ديدار كردند. بخش دوم گزارش اين سفر را از زبان مرتضي نجفي قدسي مدير دارالقرآن علامه طباطبايي كه از همراهان ايشان در اين سفر بوده است، به نقل از مركز خبر حوزه ملاحظه مي‎كنيد.

اداي احترام به شهداي مقاومت لبنان

اداي احترام به شهداي مقاومت لبنان از جمله برنامه‎‎هاي سفر آيت‎ا... نوري همداني به لبنان بود كه ايشان به همراه دكتر گروهي از علماي حزب ا... لبنان به رياست شيخ علي جابر نماينده سيد حسن نصر الله، سيد حسين فضل ا... مسؤول حزب ا... در بيروت، علي عمار نماينده عضو فراكسيون مقاومت، محمد ضرغام رئيس اتحاديه شهرداري‎هاي ضاحيه جنوبي بيروت به همراه محمد فتحعلي سفير جمهوري اسلامي ايران در لبنان و ديگر همراهان بر مزار شهداي مقاومت در منطقه الغبيري بيروت حاضر شدند و ضمن قرائت فاتحه و اداي احترام به روح شهدا براي علو درجات آنان دعا كردند.

تبيين امر به معروف و نهي از منكر در ديدار با فعالان فرهنگي حزب الله

ديدار با فعالان فرهنگي حزب ا... لبنان از ديگر برنامه‎‎هاي اين سفر بود كه در اين جلسه نيز بر محور امر به معروف و نهي از منكر سخنان مهمي ايراد شد.

حضرت آيت‎ا... نوري همداني در تبيين اهميت امر به معروف و نهي از منكر بيان داشتند:

«تمام فرائض الهي به وسيله امر به معروف و نهي از منكر اقامه مي‎‎شود و ما هيچ واجب و تكليفي را به وسعت امر به معروف و نهي از منكر نمي‎شناسيم، عمران و آباداني زمين، امنيت و آسايش انسان‎ها و امور مربوط به جسم و جان و سياست و فرهنگ در سايه اين فريضه الهي تأمين مي‎شود و بنابر فرمايش اميرالمؤمنين(ع) تمام كارهاي خير در برابر امر به معروف و نهي از منكر به مانند نم اندكي در برابر دريا است.

ايشان در ادامه به شرايط امر به معروف و نهي از منكر اشاره كرده و فرمودند: فقها سه شرط را براي امر به معروف و نهي از منكر قرار داده‎اند كه عبارتند از علم به معروف و منكر، احتمال تأثير بوده باشد و ضرري در ميان نباشد، امّا نكته مهمي در اين است كه آيا شرايط مذكور واجب است يا وجوب دارد؟ اگر شرايط وجوب باشد به اين معناست كه اگر شرايط مفقود شده امر به معروف و نهي از منكر واجب نيست، اما اگر شرايط واجب باشد، به اين معناست كه بايد آن‎ها را تحصيل كنيم.

آيت‎ا... نوري همداني در ادامه به تبيين نظر صاحب جواهر و حضرت امام خميني(رض) درباره شرايط امر به معروف و نهي از منكر پرداخته و گفتند: امام خميني(ره) در تحرير الوسيله و بنده هم در كتابي كه تحت عنوان امر به معروف و نهي از منكر نوشته‎ام، اين‎ها را شرط واجب مي‎دانيم به اين معنا كه واجب است ياد بگيريم معروف و منكر چيست و همچنين اقداماتي براي تأثير گذاري آن انجام دهيم و بررسي كنيم اگر تأثيرگذاري ندارد چگونه آن را ايجاد كنيم و اگر منكري بسيار عظيم و يا معروفي بسيار مهم باشد، ضرر آن را هم بايد تحمل كرد.

ايشان افزودند: شايد تعجب كنيد صاحب جواهر مي‎گويد اگر امر به معروف و نهي از منكر ضرري داشته باشد، ديگر واجب نيست و در مواردي مانند مؤمن آل فرعون و ميثم تمار كه با وجود اين‎كه مي‎دانستند ضرر وجود دارد و باز هم به ميدان مي‎آمدند، صاحب جواهر مي‎‎گويد بر آن‎ها واجب نبوده است، البته به نظر ما اين نظر صحيح نيست و اين فريضه مهم را به راحتي نمي‎توان كنار زد و گفت واجب نيست، به ويژه آن‎كه امر به معروف و نهي از منكر مراتبي دارد و بنابر روايات هر كس بتواند با قلب، زبان و دست خود امر به معروف و نهي از منكر كند، امّا اقدام نكند، مانند مرده‎اي است كه در ميان زندگان است.

حضرت آيت‎ا... نوري همداني اضافه كردند: عده‎اي به ما مي‎گويند تشكيل حكومت اسلامي شرعاً واجب نيست و بر عهده مردم است كه اگر خواستند آن را تشكيل دهند، ولي ما در مقابل آن‎ها به اين كلام نهج البلاغه تمسك مي‎‎كنيم كه اگر امر به معروف و نهي از منكر را ترك كنيد، بدترين‎هاي شما بر شما حاكم و مسلط خواهند شد.

ديدار با خانواده‎‎هاي ايرانيان در سفارت جمهوري اسلامي ايران در لبنان

ديدار با خانواده‎هاي ايرانيان در محل سفارت جمهوري اسلامي ايران در بيروت نيز از ديگر برنامه‎هاي سفر آيت‎ا... نوري همداني به كشور لبنان بود، در اين ديدار ابتدا آقاي دكتر شريعتمدار رايزن فرهنگي كشورمان در لبنان طي سخنان كوتاهي ضمن خير مقدم به اهميت فعاليت‎هاي فرهنگي در فضاي لبنان پرداخت و پس از آن آقاي دكتر محمد فتحعلي سفير جمهوري اسلامي ايران در لبنان به تبيين جايگاه ويژه لبنان در سياست خارجي كشورمان اشاره كرد و پس از آن حضرت آيت‎ا... نوري همداني در جمع كاركنان سفارت و رايزني و همچنين ايرانيان مقيم بيروت به ايراد سخن پرداختند.

ايشان در ابتداي سخن به اين نكته اشاره داشتند كه ايرانيان در هر نقطه‎اي از جهان كه باشند رسالت بزرگي دارند و بايد پيام رسان انقلاب باشند.

ايشان افزودند: هر فردي سه مسؤوليت فردي، اجتماعي و شغلي دارد كه در زمينه فردي بايد خود را بسازد و خودسازي سه مرحله دارد كه شامل ايمان، اخلاق و عمل است. در زمينه ايمان بايد به اصول اسلام مثل توحيد، نبوت، معاد، امامت و ارزش‎هاي اسلامي اعتقاد داشته باشيم، در زمينه اخلاق بايد هر فرد به اندازه خودش سعي كند اخلاق اسلامي در وجودش متجلي باشد و در زمينه عمل بايد به وظايفمان عمل كنيم.

معظم له اضافه كردند: هر انساني بايد احساس مسؤوليت اجتماعي داشته باشد و نمي‎توانيم در برابر اجتماع بي‎تفاوت باشيم و بايد توجه داشته باشيم كه اسلام همه مسلمانان را در يك پيكر مي‎بيند و مرزهاي جغرافيايي مطرح نيست ولذا پيامبر اكرم(ص) فرمودند: «من اصبح و لم يهتم بامور المسلمين فليس بمسلم» يعني هر كس صبح كند و اهتمامي به امور مسلمين نداشته باشد، مسلمان نيست. اسلام مي‎خواهد مسلمانان با هم ارتباط داشته باشند و با هم تفاوت و همكاري نمايند.

درس‎هايي از سلوك علمي و عملي حضرت آيت‎ا... نوري همداني

از جمله نكاتي كه در ديدارهاي مختلف، وجه مشترك داشت، استناد سخنان آيت ا... نوري همداني به آيات قرآن و فرازهاي نهج البلاغه بود كه گويا همه قرآن و نهج البلاغه را از حفظ هستند و مكرر به آن‎ها استناد مي‎‎كنند.

بنده قبل از آن‎كه اين سفر را آغاز كنم براي خداحافظي به محضر حضرت آيت‎ا... العظمي جعفر سبحاني شرفياب شدم و هنگامي كه ايشان باخبر شدند در معيت حضرت آيت‎ا... العظمي نوري همداني عازم لبنان هستيم، نكاتي فرمودند كه از جمله آن‎ها تأكيدشان بر اين بود كه در اين سفر از نظم حضرت آيت‎ا... نوري همداني در امورشان درس بگيريم و حقيقتاً هم نظم ايشان بسيار فوق العاده است ولي براي بنده در اين سفر درس‎هاي زيادي بود كه از آن جمله تسلط ايشان به آيات قرآن و سخنان اميرالمؤمنين(ع) در نهج البلاغه و حافظه قوي كه از احاديث داشتند، بسيار حائز اهميت بود و حتي به طلاب سفارش داشتند كه شما بايد علاوه بر قرآن و نهج البلاغه كه بايد پيوسته مورد مطالعه باشد، يك دوره كل احاديث را بايد قرائت كنيد تا تصويري كلي از معارف اهل بيت عليهم السلام داشته باشيد.

از ديگر درس‎هاي اين سفر تسلط ذهني حضرت آيت‎ا... نوري همداني به سخنان و مطالب حضرت امام خميني(رض) بود به‎طوري كه به طلاب سفارش مي‎كردند شما دوره بيست جلدي صحيفه نور حضرت امام و يا دوره ۵۲ جلدي تبيان كه مجموعه كلمات موضوعي امام راحل هست را بايد كامل مطالعه كرده باشيد و حتي كتاب دم دستي شما باشد! اين‎جا بود كه علت مواضع انقلابي ايشان را دريافتم كه در حقيقت از استاد خود يعني حضرت امام الگو گرفته و كليه بيانات ايشان را بهمثابه كتاب درسي مورد مطالعه قرار مي‎دهند و دوره ‎هاي تبيان كتاب دم دستي ايشان است!‎

حضور در حوزه علميه شهر بعلبك و ديدار با علماي جبل عامل

در اين سفر فشرده، يك روز به شهر بعلبك از شهرهاي مهم لبنان رفته و ميهمان حجت الاسلام والمسلمين شيخ محمد يزبك از علماي جبل عامل و مسؤول حوزه علميه بعلبك بوديم كه جلسه بسيار مهمي را ترتيب داده بود و جمع كثيري از علما و اساتيد حوزه‎‎ها را به افتخار ورود آيت‎ا... نوري همداني به بعلبك دعوت كرده بود و در آن جلسه نيز به مثابه ديگر جلسات بندة حقير آياتي از كلام ا... مجيد را تلاوت كردم و پس از آن شيخ محمد يزبك از مقام مرجعيت تجليل كرد و جمهوري اسلامي ايران و رهبري معظم انقلاب اسلامي حضرت آيت‎ا... خامنه ‎اي را مايه اميد مسلمانان و مخصوصاً شيعيان لبنان ذكر كرد و از تشريف فرمايي آيت‎ا... نوري همداني تقدير و تشكر نمود.

در اين جلسه نيز حضرت آيت‎ا... نوري همداني بر اهميت تحصيل در حوزه‎هاي علميه تا مرحله فقاهت تأكيد جدي داشتند و دليل آن را هم اين چنين عنوان كردند كه اگر شما مي‎خواهيد در مردم اثر گذار باشيد بايد اول فقيه در دين باشيد و پس از‎ آن به هدايت مردم و تبليغ دين همت گماريد و اگر با اين وزنه علمي وارد در مجاهدت بشويد قطعاً اثر گذاري بسيار بيش‎تري خواهيد داشت، كما اين‎كه حضرت امام پس از آن‎كه به مقام مرجعيت رسيد، نهضت انقلابي خود را آغاز كرد و اگر او يك فقيه و مرجع بزرگ نبود هرگز چنين موفقيتي را نمي‎‎توانست به دست آورد، مردم همه دين را در وجود حضرت امام مي‎‎ديدند ولذا در راه فرامين او جان مي‎‎دادند و مي‎‎دانستند كه در اين راه شك وجود ندارد و او نائب امام زمان(ع) است و اوامر او را واجب الاطاعه مي‎‎دانستند.

بازديد از منطقه مرزي بنت جبيل و حوزة علمية آن

در روزهاي پاياني اين سفر ديداري هم از منطقه مرزي بنت جبيل در مرز اسرائيل و لبنان داشتيم و ابتدا در حوزه علميه‎اي كه در روستاي بنت جبيل تأسيس يافته بود، رفتيم و جلسه با شكوهي با حضور اساتيد و طلاب آن‎جا برپا شده بود و تعجب كردم كه در اين نقطه مرزي با چه خيال راحتي حوزه علميه ساخته‎اند و كتابخانه مجهزي هم داشت و از همه مهم‎تر از سطح درسي آن‎جا سوال كردم كه طلبه‎اي گفت در اين‎جا از دروس مقدماتي تا دروس سطح و حتي دروس خارج فقه و اصول وجود دارد! و هم اساتيد و هم شاگردان همه فعال هستند، مردم بنت جبيل نيز عليرغم آن‎كه در جنگ ۳۳ روزه آسيب‎هاي زيادي ديده بودند، امّا با روحيه‎اي بسيار بالا به زندگي خود مشغول بودند و هيچ احساس خوفي از اين‎كه در مرز با اسرائيل هستند و خطري آنان را تهديد مي‎‎كند، نداشتند.

جالب‎تر از همه آن بود كه دقيقاً در نقطه مرزي با اسرائيل، باغچه‎اي و يا بهتر بگوييم پاركي ايجاد شده بود به نام جمهوري اسلامي ايران و نام آن را «حديقة ايرانيه» گذاشته بودند و خانواده‎هاي لبناني از روستاهاي مختلف مي‎آمدند با بچه‌هايشان در اين پارك در جلوي چشم صهيونيست‎ها بازي مي‎كردند و حتي آن روز براي صرف ناهار، حضرت آيت‎ا... نوري همداني و همراهان را به آن پارك بردند و در فضاي آزاد بدون هيچ استتاري از ما پذيرايي كردند!

بنده به يكي از مسؤولان سفر كه همراه بود، عرض كردم به لحاظ امنيتي شايد درست نباشد ما را با اين همه ماشين و به صورت آشكار در مقابل ديد دوربين دشمنان آورده‎ايد و يك جمعيت حداقل يكصد نفري اين‎جا تجمع كرده‎اند و اگر خطري رخ دهد فاجعه بار خواهد بود!‎

او در جواب گفت ما مخصوصاً اين ميهماني را در جلوي چشمان صهيونيست‎ها برگزار كرديم تا بدانند ما از آن‎ها هيچ واهمه‎اي نداريم و آن‎ها هم جرأت هيچ‌گونه تعرضي را ندارند؛ چراكه مي‎‎دانند هرگونه تعرض براي آن‎ها بسيار گران تمام خواهد شد و ديگر آن دوران كه اسرائيل هر وقت بخواهد هواپيماها و هلي كوپترهايش وارد لبنان شوند و عملياتي انجام دهند، گذشته است و هم اكنون حزب ا... با قدرت تمام در مقابل او مانند شير ايستاده و اگر كوچك‎ترين تعرضي كند، تاوان سختي خواهد داد و حتي موجوديتش به خطر مي‎‎افتد!

انقلاب اسلامي ملت ايران، تكيه گاه مسلمانان و شيعيان جهان است

در اين سفر گاهي اگر فرصتي مي‎‎شد تا با مردم به گفت‎وگو بنشينيم از علاقه آن‎ها به جمهوري اسلامي و انقلاب اسلامي ملت ايران و رهبري معظم آن شگفت زده مي‎شدم و احساس مي‎‎كردم ما يك ملت هستيم، آن‎ها ايران را پشتوانه خود مي‎‎دانستند و نسبت به تحولات داخلي و اخبار مربوط به آن نيز بسيار حساس بودند، به‌عنوان مثال روزي براي خريد به مغازه‎اي رفته بودم و خانم فروشنده وقتي از طرز صحبت من فهميد كه ايراني هستم، با دل نگراني خاصي پرسيد آيا در جلوي منزل شهيد حججي در نجف آباد اصفهان بمب كار گذاشته بودند؟!‎ از اين‎كه اين‎ها در اين حد ريز مسائل و اخبار و حتي شايعات كشورمان را پي‎گيري مي‎‎كنند تعجب كردم و گفتم خير، ظاهراً بمب نبوده و شيء مشكوكي بوده ولي خبرش تا روستاهاي لبنان رفته بود!‎

او در ادامه گفت: شما بدانيد اگر جمهوري اسلامي قوي باشد، ما هم احساس قدرت مي‎كنيم و قوي هستيم و اگر روزي جمهوري اسلامي ضعيف شود، ما هم ضعيف خواهيم شد و سر نوشت ما و شما به هم گره خورده است، اين‎ها حرف‎هاي يك فرمانده حزب ا... نيست، بلكه حرف‎هاي يك خانم فروشنده در يك مغازه لباس فروشي است!

به هر حال ما بايد توجه داشته باشيم كه براي انقلاب اسلامي خون‎هاي پاكي ريخته شده است و هم اكنون نيز امثال شهيد حججي‎‎ها جانفشاني مي‎‎كنند و در اين چنين شرايطي صحيح نيست عده‎اي چپاولگر در صدد تصاحب اموال مردم در بانك‎ها و مؤسسات مالي بر آيند و چهره نظام جمهوري اسلامي را در داخل و خارج مخدوش جلوه دهند.

ما بر اين اعتقاديم كه اصل انقلاب اسلامي به رهبري حضرت امام خميني(رض) بر مبناي حق و حقيقت و با اخلاص تمام بوده و براي مجد و عظمت اسلامي و براي ايجاد قسط و عدل در جامعه اسلامي و براي تحقق مقدمات ظهور مولايمان حضرت صاحب الزمان(عج) بوده و بنابراين هر كس در خلاف اين مسير حركت كند، به خون‎هاي پاك شهيدان خيانت كرده است.

بيان زيبايي حضرت آيت‎ا... جوادي آملي(مدظله) داشتند بدين مضمون كه فرمودند: «خدا، خداي شهيدان است، خداي اختلاس گران نيست، اين رباخواري‎ها و مفاسد مالي گسترده ربطي به انقلاب اسلامي ندارد، خدا مدافع خون شهيدان است و نمي‎گذارد خون‎هاي پاك آنان هدر رود!»

مسلماً در چنين شرايطي وظيفه دستگاه ‎هاي نظارتي بسيار سنگين است، ما بايد توجه داشته باشيم كه خطر بيروني هيچ گاه جمهوري اسلامي را از پاي در نمي‎‎آورد ولي خطر مهمي كه از داخل ما را تهديد مي‎‎كند عدم مقابله جدي با مفاسد اقتصادي است كه اميدواريم از اين مرحله نيز نظام جمهوري اسلامي بتواند با سرافرازي عبور كند.

«إِنْ أُرِيدُ إِلاَّ الإِصْلاَحَ مَا اسْتَطَعْتُ وَمَا تَوْفِيقِي إِلاَّ بِا... عَلَيهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيهِ أُنِيبُ»(سوره هود، آيه ۸۸).