زندگی سیاسی امیرالمومنین حضرت علی (علیه‌السلام) با صبر شروع شد و با صبر خاتمه پذیرفت. زندگی‌نامه سیاسی حضرت امیرالمومنین علی (علیه‌السلام) صبرنامه است.  در دوران حیات آن حضرت، فتنه‌های گوناگونی شکل پذیرفت. وقتی امیرمومنان از فتنه می‌گویند، با علم و دانش و تجربه حرف می‌زند. ایشان فتنه را می‌شناسد. فتنه‌گر را می‌شناسد. علت فتنه را می‌داند. روش نفی فتنه را تبیین می‌کند. بر صبر در عرصه فتنه واقف است. 

ما اگر پیرو حضرت امیرالمومنین علی (علیه‌السلام) هستیم، باید به آن الگوی بزرگ تأسی کنیم و پای کلاس درس نهج‌البلاغه حضرتش بنشینیم تا در دوران فتنه به بیراهه نرویم. حضرت امیرالمومنین علی (علیه‌السلام) در ابتدای خطبه ۹۳ نهج‌البلاغه، در تبیین ویژگی‌های فتنه‌ها می‌فرمایند:

۱. إِذَا أَقْبَلَتْ شَبَّهَتْ وَ إِذَا أَدْبَرَتْ نَبَّهَتْ؛ 

هنگامی که فتنه‌ها روی آورند، خود را به لباس حق در می‌آورند و هنگامی که پشت کنند، مردم را از ماهیّت خود آگاه می‌سازند.

حضرت امیرالمومنین علی (علیه السلام) در خطبه ۵۰ نهج‌البلاغه می‌فرمایند: هیچگاه باطل با چهره باطل خویش عرضه نمی‌شود؛ بلکه لباس حق را بر آن می‌پوشانند و سپس به مردم عرضه می‌کنند.

۲. یُنْکَرْنَ مُقْبِلاتٍ وَ یُعْرَفْنَ مُدْبِرَاتٍ؛ وقتی که فتنه‌ها می‌آیند، ناشناخته هستند و مردم نمی‌دانند که در فتنه افتاده‌اند؛ اما وقتی پشت می‌کنند تا بروند، تازه معلوم می‌شود که در فتنه بوده‌اند.

۳. یحُمْنَ حَوْمَ الرِّیَاحِ یُصِبْنَ بَلَداً وَ یُخْطِئْنَ بَلَداً؛ این فتنه‌ها مانند بادها و طوفان‌ها هستند که به شهر یا کشوری اصابت کرده و ایجاد نابسامانی می‌کنند و از شهر یا کشورهای دیگر عبور می‌کنند و ضرری به آن‌ها نمی‌زنند.

حضرت امیرالمومنین علی (علیه‌السلام) در خطبه ۵۰ نهج‌البلاغه که پس از پایان فتنه صفین و حکمیّت ایراد شده است، آغاز پدید آمدن فتنه‌ها را هواپرستی می‌دانند.

حضرت امیرالمومنین علی (علیه‌السلام) در خطبه ۹۳ و سایر خطبه‌های نهج‌البلاغه، ویژگی‌های فتنه را توصیف کرده و می‌فرمایند: هرگاه جلوه‌های فتنه پدیدار شد:

۱. بر جای خویش بمانید،

۲. دچار تزلزل و تردید نشوید،

۳. بدون مطالعه و بررسی همه جانبه، وارد این معرکه نشوید؛ 

 چون فتنه از گذرگاه‌ها و راه‌های مخفی و غیر آشکار وارد می‌شود و دست‌های پنهان، آن را هدایت می‌کند.

حضرت امیرالمومنین علی (علیه‌السلام) در نهج‌البلاغه، ویژگی‌های جریان فتنه را به طور کامل معرفی می‌نمایند و مصونیت جامعه دینی از فتنه را در موارد ذیل می‌دانند:

۱. التزام حقیقی به اسلام ناب محمدی (ص)،

۲. التزام عملی به اصول و ارزش‌های دینی، 

۳. خداپرستی مخلصانه، 

۴. دوری از دنیاطلبی و هواپرستی، 

۵. افزایش بصیرت در جامعه دینی، 

۶. پایداری یاران و خواص جبهه حق در خط حقیقت،

۷. یاری امام حق در مبارزه با فتنه.