چرا امام حسین (علیه‌السَّلام) قیام کردند؟ با مراجعه به تاریخ و منابع معتبر اسلامی در جواب این سوال می‌توان گفت:

[1].عده‌ای می‌گویند که امام حسین (علیه‌السَّلام) می‌خواستند حکومتِ فاسدِ یزید را کنار بزنند و خود، یک حکومت اسلامی واقعی تشکیل دهند و این، هدف قیام امام بود. چنین حرفی اشتباه نیست؛ اما کامل هم نیست، چون کسی که به قصد حکومت، حرکت می‌کند، تا آنجا پیش می‌رود که بداند کارش به نتیجه می‌رسد؛ ولی وقتی دید احتمال موفقیت یا احتمال عقلایی وجود ندارد، وظیفه‌اش این است که برگردد. اگر کسی می‌گوید هدف حضرت از این قیام، تشکیل حکومت حَقّه علوی است، این درست نیست؛ چون امام تا پایان راه رفتند و تمام یارانشان به شهادت رسیدند؛ ولی منصرف نگشتند.

[2].عده‌ای دیگر می‌گویند، حضرت می‌دانستند که نمی‌توانند حکومت تشکیل دهند؛ ولی آمدند تا کشته و شهید شوند! و گفتند، چون با ماندنم کاری ساخته نیست، پس با شهادت خود، کاری بکنم! این حرف هم در منابع معتبراسلامی نیست که خودت را به کشتن بده. شهادتی را که ما در شرع مقدّس اسلام و در روایات و آیات قرآن داریم، معنایش این است که انسان به دنبال هدف مقدّسی که واجب یا راجح است، برود و در آن راه، تن به کشتن هم بدهد. این، آن شهادتِ صحیح اسلامی است. مقام معظم رهبری می‌فرمایند: "این که آدم، اصلاً راه بیفتد برای این که من بروم کشته شوم، یا یک تعبیر شاعرانه‌ی چنینی که  خون من پای ظالم را بلغزاند و او را به زمین بزند؛ اینها آن چیزی نیست که مربوط به آن حادثه‌ی به آن عظمت است."، (بیانات رهبری در خطبه‌های نمازجمعه، ۱۹ خرداد ۱۳۷۴) این هم بخشی از حقیقت هست؛ اما هدف حضرت، این نیست، پس هدف امام چیست؟

[3].کسانی که گفته‌اند: "هدف، حکومت بود"، یا "هدف، شهادت بود"، هدف و نتیجه را اشتباه گرفته‌اند. هدف، این‌ها نبود. امام هدف دیگری داشتند؛ منتها رسیدن به آن هدف، حرکتی را می‌طلبید که این حرکت، یکی از دو نتیجه را داشت، "حکومت" یا "شهادت". البته امام برای هر دو هم آمادگی داشتند، هر کدام هم می‌شد، درست بود... خلط هدف و نتیجه، عامل خطای تحلیل‌های یک جانبه در معرفی حکومت یا شهادت به عنوان انگیزه امام حسین (علیه‌السلام) است."، (بیانات رهبری در خطبه‌های نمازجمعه، ۱۹ خرداد ۱۳۷۴). [4].هدف امام حسین (علیه‌السَّلام) عبارت بود از انجام دادن یک واجب عظیم از واجبات دین که آن واجب عظیم را هیچ‌کس قبل از امام حسین (علیه‌السَّلام) حتی خود پیغمبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) هم انجام نداده بودند، امام این کار را انجام دادند؛ چون زمینه‌ی انجام این واجب، در زمان ایشان پیش آمد. اگر این زمینه در زمان امام حسین پیش نمی‌آمد؛ ایشان دست به چنین اقدامی نمی‌زدند، پس هدف، عمل به این واجب الهی بود که انجام آن، به یکی از دو نتیجه می‌رسد، یا نتیجه‌اش این بود که به قدرت و حکومت می‌رسد که امام برای این امر حاضر بودند و اگر به قدرت هم می‌رسیدند، قدرت را محکم می‌گرفتند و جامعه را مثل زمان پیغمبر و امیرالمؤمنین (عَلَیهماالسَّلام) اداره می‌کردند. یک وقت هم با انجام این واجب، به حکومت نمی‌رسد؛ بلکه به شهادت می‌رسد که امام حسین علیه السلام برای آن هم حاضر بودند. [۵].امام حسین (علیه‌السَّلام) می‌خواهند عهده‌دار نظامی شوند که پیغمبر موسّس آن بوده؛ ولی  قطار از ریلِ هدایت، منحرف شده و ایشان باید این انحراف را برطرف کنند، موقعیت مناسبی است؛ هم انحراف به وجود آمده، هم فرصت پیدا شده است، پس امام باید قیام کنند، برای این‌که بعد از معاویه، کسی به حکومت رسیده است که حتی ظواهر اسلام را هم رعایت نمی‌کند وعلناً خلاف اسلام عمل می‌کند، او عامل به اسلام نیست؛ بلکه حاکم فاسدی است که فساد را از بالا به سوی جامعه سرازیر میکند، چنین کسی با این فساد، بعد از معاویه خلیفه مسلمین شده است! انحرافی از این بالاتر هست؟! وقتی که راه، عوض شده است و ظلم و استبداد و خیانت کسانی، مسلمین را منحرف کرده و زمینه و شرایط هم آماده است، پس امام قیام کردند تا آن واجب بزرگی را که عبارت از "تجدید بنای نظام و جامعه‌ی اسلامی" یا "قیام در مقابل انحرافات بزرگ" در جامعه اسلامی است، انجام دهند.