سرکار خانم دکتر کبری خزعلی، رئیس سابق شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده شورای عالی انقلاب فرهنگی در پاسخ به این سؤال که آیا میتوان برای حجاب کاری انجام داد و چگونه میتوان این وضعیت را اصلاح کرد گفت:
بسم الله الرحمن الرحیم
من در یک کلام، پاسخ اصلی و اجمالی را بیان میکنم و سپس توضیح میدهم. این مسئله فقط و فقط عزم راسخ مسئولان و مردم را میطلبد.
ما به اندازه کافی قانون داریم؛ نه کم و نه زیاد، بلکه به وفور. کتابی از قوانین داریم که بخشی از آن، مصوبه سال ۱۳۸۴ است و ۲۳۶ حکم در آن وجود دارد. هر چیزی را که تصور کنید، از مسائل فرهنگی، سیاسی و اجتماعی و... در آن گنجانده شده است و براساس مسئولیت دستگاهها، آییننامههای ریز اجرایی و ضوابط، حتی از زمان ریاستجمهوری رهبر شهیدمان، وجود دارد. اگر تصمیم به اقدام بگیرند و با عزم راسخ وارد میدان شوند، قطعاً این قوانین کافی است.
مجلس هم در سال ۱۴۰۲ مصوبهای را تصویب کرده است تا این قوانین از طریق تعیین مواردی از جرائم و مجازاتها، زمینه اجرایی بهتری پیدا کنند و ضمانت اجرایی داشته باشند؛ اما این مصوبه نیز معطل مانده است. دلیل آن، عدم ابلاغ از سوی رئیسجمهور است. البته پیش از آن، در مرحله قبل این دولت نیز رئیس مجلس تعلل کرد و موضوع به شورای عالی امنیت رفت و اکنون نیز با عدم ابلاغ رئیسجمهور، متوقف مانده است.
نمیدانم آیا میتوان این سؤال را مطرح کرد که آیا کسانی که در آغاز پذیرش مسئولیت، به قرآن قسم خوردهاند که پایبند به شرع و قانون و مجری قانون باشند، میتوانند قانون را زیر پا بگذارند؟ قانونی که مجلس وضع میکند و قانونگذار در این کار، حکم خدا را مدنظر دارد و متن آن برگرفته از قرآن است. آیا میتوان همه اینها را کنار گذاشت، به این دلیل که تشخیص شخصی افراد این است که در شرایط فعلی، اجرای قانون به مصلحت نیست؟ آیا تکتک مسئولان هر کدام یک مجمع تشخیص مصلحت نظام هستند؟ و آیا قانون اساسی و اسلام این اجازه را به آنها میدهد!؟
فرض میکنیم که بنا بر ادعای مکرر، قصد داشتهاند کار فرهنگی انجام دهند تا درست عمل شود و نتیجه مطلوب به دست آید. اکنون که مدتهاست در حال انجام کار فرهنگی هستند؛ آیا وضعیت بهتر شده است؟ با کدام فیلم و هنر و فضای مطلوبی که ادعا کردهاند؟!
شهید رئیسی از همان ابتدای تصدی ریاستجمهوری تا آخرین ماه زندگی خود، یعنی در اردیبهشتماه که به شهادت رسیدند، در سخنانی که در شورای عالی انقلاب فرهنگی، بر این نکته تأکید میکردند که هر دو روش کار فرهنگی و اعمال قانون، همزمان لازم است و باید با دو بال پرواز کرد: هم قانون و هم فرهنگسازی.
این تفاوتهایی که از دیدگاه افراد ناشی میشود، بر قرآن و اسلام تحمیل میشود و تا روز قیامت نیز ادامه خواهد داشت. ما در احادیث اهلبیت علیهمالسلام داریم که در روز قیامت، افرادی که آرای خود را بر احکام الهی ترجیح میدهند، مورد سؤال قرار میگیرند و مجازات میشوند.
ما حق نداریم به جای فرمان الهی، آن هم فرمانی که از سوی فقیهی عالیقدر و دو امام بزرگوار، یعنی امامین انقلاب، بیان شده است، تصمیم بگیریم. آنان تعهد به حجاب و حتی حجاب برتر، یعنی چادر، را تعیین کردهاند، برای آن قانون وضع کردهاند و الزام حکومتی در نظر گرفتهاند. متن قانون اساسی نیز در اصل سه و چهار، دولت را موظف به فراهم کردن زمینه رشد فضائل میداند و بر جلوگیری از فساد و مفاسد در جامعه تأکید دارد.
چگونه بود که در دوران کرونا، آنهمه مراقبت، اجبار، بایدها و نبایدها، ممنوعیت سفر، زیارت و حضور در مسجد و الزام به استفاده از ماسک، اشکالی نداشت؛ اما اکنون، هرگونه باید و نباید در این زمینه محل اشکال تلقی میشود؟!
اینگونه برخوردهای اجتماعی، به نظر من، این مسئله را به یک بازی سیاسی تبدیل کرده است. امام شهیدمان طی سخنانی که در فروردین سال ۱۴۰۳ با تأکید فراوان بر اجرای قانون به همه دستگاهها، مطالبی را بیان میکنند که از نظر ایشان، عمل کشف حجاب خلاف شرع و جرم سیاسی و امنیتی است. ایشان هشدار داده بودند که اگر این قوانین اجرا نشود، وضعیت از گذشته و حتی از دوران طاغوت بدتر خواهد شد. از طرف دیگر، در قوه قضائیه از زمان شهید بهشتی تا زمان شهید رئیسی، همین سخن مطرح بوده است که هر دو بال لازم است؛ هم اعمال قانون و اجرای آن و هم کار فرهنگی.
امام مظلوم و شهیدمان در دوران این دولت و جلوگیری از اجرای قانون نیز فرمودند، در زمینه حجاب کاری نکنید که در راستای دستورات صهیونیستها باشد. یعنی این روشی که موجب گسترش فساد و فحشا میشود، همان چیزی است که صهیونیستها میخواهند.
بنابراین باید گفت که میتوانیم و مسئولان نیز میتوانند اقدام کنند، اما نمیخواهند. البته دلایل مختلفی برای این نخواستن وجود دارد که مهمترین و قابلقبولترین آنها از نظر خودشان این است که اجرای قانون را به مصلحت نمیدانند. اما مشکلات اقتصادی طاقتفرسا و خانمانسوز را احتمالاً خلاف مصلحت نمیدانند!
آیا اسلام چنین اجازهای به ما داده است؟ خیر. آیا حکومت چنین اجازهای به ما داده است؟ حتی در نظامهای لائیک نیز، اگر قانونی وضع شود یا فرمانی صادر شود، اینگونه نیست که هر فردی بر اساس تشخیص شخصی خود بگوید اکنون اجرای آن به مصلحت نیست.
اما مردمی که متعهدانه پای انقلاب ایستادهاند و نزدیک به حدود ۲۸۲ شب است که با شور و تلاش برای حفظ ایران اسلامی مقاومت میکنند، میتوانند از طریق جانفدایان سیمیلیونی، تلاشهای علما، مدارس، مساجد و بسیج، کار اصیل فرهنگی را انجام دهند. در کنار آن، میتوانند قانون را تبیین کنند، موضوع امر به معروف اصل ۸ قانون اساسی را توضیح دهند و مطالبه کنند و شیوه استفاده از قانون امر به معروف را با رعایت موازین حقوقی آموزش دهند.
روش ما باید دعوت مردم بهصورت احسن باشد. به نظر من، این کار باید از حوزههای علمیه آغاز شود و سپس از طریق مساجد و روحانیت و بسیج و هیئتها، بهصورتی نظاممند و متأسفانه، فضای مجازی رها شده...
قانونی از مسئولین مطالبه شود؛ یعنی دو بخش تبیین و مطالبه، در سطح گسترده در جامعه تسری پیدا کند؛ همانگونه که اصل انقلاب نیز از همین طریق در جامعه نفوذ کرد و گسترش یافت.
در روایتی که درباره دوران پس از ظهور سخن میگوید، چنین آمده است که همانگونه که سرما و گرما، حتی با بسته بودن درها و پنجرهها، به درون ساختمان نفوذ میکنند و فضای خانه را سرد یا گرم میسازند، هدایت نیز میتواند چنین نفوذی داشته باشد.
انشاءالله اگر کار فرهنگی و امر به معروف را بهدرستی انجام دهیم، هدایت نیز به همین شکل در جامعه نفوذ خواهد کرد.
به فرموده امیر بیان، حضرت علی علیهالسلام، که فرمودند: بنگرید که گمراهی از چه راههایی منتشر شده است؛ از همان راهها هدایت را منتشر کنید.
ما از فضای مجازی آنگونه که باید استفاده نمیکنیم. امام مظلوم و شهیدمان فرمودند که اگر این مسئولیت را نداشتم، خودم مسئولیت فضای مجازی را میپذیرفتم.
اما متأسفانه فضای مجازی اکنون رها شده است و دولت نیز نهتنها در برابر این وضعیت اقدامی نمیکند، بلکه به تداوم آن دامن میزند؛ یعنی از یک طرف، شورای عالی فضای مجازی رها شده و تعطیل است؛ و از طرف دیگر، برخلاف قانون، در مقابل، ستادی وجود دارد که تمام تلاش خود را برای گشودن فضای مجازی ولنگار و بیضابطه به کار میگیرد.
کارهایی که در کشورهای غربی، با وجود آنکه تعهدات دینی جدی ندارند، برای حفظ سلامت فرزندانشان تا سنین مشخصی محدودیتهایی ایجاد میکنند و امروز فرانسه مدعی آزادی با اعمال قانون جلوی این نوع آزادی ایستاده است؛ اما ما فضای مجازی را بدون محدودیت در اختیار کودکان قرار دادهایم تا از همان دوران کودکی با انواع مفاسد آشنا و مبتلا شوند.
سپس انتظار داریم فتنههایی که تاکنون به وجود آمدهاند، از جمله آخرین آنها، یعنی فتنه سال ۱۴۰۴، تکرار نشوند.
ضمناً، وقتی میگوییم هم باید قانون اجرا شود و هم کار فرهنگی صورت بگیرد، منظورمان فقط آن جوانی نیست که در سر کوچه یا در مسیر مدرسه حضور دارد. همه باید آموزش ببینیم، همه باید کار فرهنگی انجام دهیم و همه باید در چارچوب اصل ۸ قانون اساسی، عمل کنیم؛ هم مسئولین و هم مردم.
اما نخستین اقدام ما، مردم و جانفدایان، این است که به سراغ مسئولان و دستگاههای مربوطه برویم. مصوبات را در دست بگیریم و به مردم آموزش بدهیم و سپس از مسئولین مطالبه کنیم. مثلاً:
از آموزش و پرورش بپرسیم امسال چه کردهاید و چه برنامهای برای کادر و معلمین و دانشآموزان و والدین دارید؟
وزارت ارشاد باید توضیح دهد که طی این چهلوهفت سال، چه تعداد فیلم در راستای توسعه عفاف و حجاب و گسترش فضائل تولید کرده است. همچنین باید مشخص شود که چه تعداد فیلم در تقابل با ارزشها ساخته شده است.
همین مطالبهگری باید از سایر دستگاههای مختلف نیز صورت بگیرد. مردم باید به سراغ موضوع مدل لباس بروند و مطالبهگری کنند.
ما قوانین مفصلی در این زمینه داریم. برای افرادی که مراکز فساد دایر میکنند، کسانی که البسه نامناسب وارد میکنند و افرادی که البسه مستهجن توزیع میکنند، مجازاتهای شدیدی در قانون پیشبینی شده است.
باید به سراغ این افراد برویم، با آنها گفتوگو کنیم و با استفاده از روشهایی که برای امر به معروف آموختهایم، بر عملکردشان نظارت داشته باشیم. سپس نتایج را به قوه قضائیه ارجاع دهیم و اجرای قانون را مطالبه کنیم.
مشکل اصلی ما، مشکل مسئولان است و باید به قول شهید مظلوم رئیسی، کار را با نوعی «گشت ارشاد مسئولان» آغاز کنیم.
در پایان یادآور میشوم که این امت مبعوث کار را تمام میکنند و نخواهند گذاشت انقلاب به دست نااهلان و نامحرمان آسیب ببیند و به مسئولان نیز این اخطار امام را یادآور میشوم که اگر مسئولان هر روز در خدمات خود به فکر زمینهسازی ظهور نباشند، خیانت کردهاند.
پرتو: با تشکر از توضیحات جامع و کامل شما