آلعمران آیه 200: «یَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ اصْبِرُواْ وَصَابِرُواْ وَرَابِطُواْ واتَّقُواْ اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ».
ترجمه: ای کسانی که ایمان آوردهاید! (در برابر مشکلات و هوسها) استقامت کنید و (در برابر دشمنان نیز) پایدار باشید (و دیگران را به صبر دعوت کنید) و از مرزها مراقبت کنید و از خداوند پروا داشته باشید، شاید که رستگار شوید.
نکتهها و پیامها:
- این آیه، صبر در برابر انواع حوادث و مصائب را توصیه میکند؛
- در مرحلهی اوّل در برابر ناگواریهای شخصی و هوسها صبر کنید. «اصبروا» و در مرحلهی دوّم در برابر فشارهای کفّار، مقاومت بیشتر کنید. «صابروا» و در مرحلهی سوّم در حفظ مرزهای جغرافیایی از هجوم دشمن، حفظ مرزهای اعتقادی و فکری، از طریق مباحثات علمی و حفظ مرز دلها، از هجوم وسوسهها بکوشید. «رابطوا».
- کلمهی «رابطوا» از ریشهی «رباط» به معنای بستن چیزی در مکانی است. به کاروانسرا نیز به این دلیل رُباط میگویند که کاروانها در آنجا اتراق کرده و مال التجاره و اسب و شترها را در آنجا نگه میدارند. همچنین به قلبی که محکم و بسته به لطف خدا باشد، رُباط گفته میشود. کلماتِ «ارتباط»، «مربوط» و «رباط» ریشهی واحدی دارند.
- روایات، «رابطوا» به معنای انتظار اقامهی نماز آمده است. گویا مسلمانان دل و جان خود را با پیوندی که در نماز ایجاد میکنند، محکم میسازند.
- امام صادق (علیهالسلام) فرمودند: «اصبروا علی الفرائض» در برابر واجبات صبر کنید. «صابروا علی المصائب» در برابر مشکلات صبر کنید. «ورابطوا علی الائمّه» از پیشوایان خود دفاع کنید.
- رسول خدا (صلی الله علیه وآله) فرمودند: «اصبروا علی الصَلَوات الخمس وصابروا علی قتال عدوّکم بالسیف ورابطوا فی سبیل اللَّه لعلّکم تفلحون» بر نمازهای شبانهروزی پایداری کنید و در جهاد با دشمن، فعّال و در راه خدا با یکدیگر هماهنگ باشید تا رستگار شوید.
- در سایهی ایمان، به کمالات میرسید. «یا ایها الّذین امنوا اصبروا و صابروا...»
- تا در مشکلات فردی صابر نباشید، نمیتوانید در برابر دشمنان دین مقاومت کنید. ابتدا «اصبروا» سپس «صابروا»
- از دیگران عقب نمانید؛ اگر کفّار در کفر خود مقاومت میکنند، کشته میدهند و مال خرج میکنند، شما نیز در راه خدا با جان و مال پایداری کنید. «صابروا»
- مسلمانان باید مشکلات یکدیگر را تحمل کنند، و یکدیگر را به صبر سفارش کنند. «صابروا»
- اسلام، دین ارتباط است. ارتباط با مردم، خدا و پیامبران. «رابطوا»
- صبر و مصابره و مرابطه باید جهتدار باشد و در مسیر تقوی و رضای الهی قرار گیرد؛ وگرنه کفّار هم این امور را دارند. «صابروا و رابطوا واتقوااللَّه»
- اسلام دین جامعی است، صبر و تقوی در کنار توجّه به مرزها بیان شده است. «اصبروا... رابطوا»
- تقوی، مرتبهای بالاتر از ایمان است. «امنوا... واتقوا»
- صبر، زمینهی رسیدن به سعادت و پیروزی است. «لعلّکم تفلحون»