عزاداری امامان شیعه بر امام حسین (علیهالسلام) در مناسبتهای مختلف برپا میشد. در ماه محرم، مجالس سوگواری امام حسین (علیهالسلام) توسط ائمه (علیهمالسلام) هر روز برگزار میشد. برخی از امامان شیعه، مانند امام سجاد (علیهالسلام)، در ایام محرم سیاهپوش میشدند.
امام سجاد (علیهالسلام): «یعقوب پیامبر دوازده پسر داشت. خداوند یکی را از پیش او برد، چشمهایش از گریه بسیار، سفید و نابینا گردید، اما من با دو چشمم دیدم که پدرم، برادرم و همه در کنار من کشته شدند. چطور اندوه من تمام شود؟»
عزاداری امام سجاد (علیهالسلام)
امام سجاد (علیهالسلام) هنگام شهادت پدرشان امام حسین (علیهالسلام)، در کربلا حضور داشتند. بر اساس منابع، ایشان باقی مانده عمر خویش را عزادار پدرشان بودند و بر شهدای کربلا گریه میکردند.
امام صادق (علیهالسلام) درباره امام سجاد (علیهالسلام) فرمودند که ایشان سالها بر پدرشان گریه کردند. ایشان روزه میگرفتند و هنگامی که زمان افطار فرا میرسید و برای ایشان غذا میآوردند، میفرمودند: فرزند رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) گرسنه شهید شدند، فرزند رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) تشنه شهید شدند و همینطور این کلام را تکرار و گریه میکردند.
عزاداری امام باقر (علیهالسلام)
ابنقولویه در کامل الزیارات نقل میکند: امام باقر (علیهالسلام) در روز عاشورا به سوگواری برای امام حسین (علیهالسلام) امر فرمودند و در خانه خویش، مجلس عزا اقامه میکردند.
عزاداری امام صادق (علیهالسلام)
پیرامون عزاداری امام صادق (علیهالسلام) روایات بسیاری وارد شده که از شاعران درخواست مینمودند برای جدشان مرثیهسرایی کنند و آنان را بر این امر تشویق میکردند. خانواده امام از پشت پرده به مرثیهسرایی شاعران گوش میدادند و گریه میکردند.
در یکی از این روایات نقل شده که امام صادق (علیهالسلام) به فردی فرمودند: برایم شعر بخوان. وقتی شعر خواند، امام فرمودند: منظور من اینگونه شعر نیست؛ بلکه میخواهم از شعرهایی که نزد قبر امام حسین (علیهالسلام) میگویید برایم بخوانید. آن شخص شعری در مورد امام حسین (علیهالسلام) خواند؛ اما پس از دیدن گریه امام، از ادامه شعر خودداری کرد. امام به او فرمودند شعرش را ادامه دهد.
عزاداری امام موسی کاظم (علیهالسلام)
امام رضا (علیهالسلام) نقل کردهاند که با فرارسیدن محرم، پدرم هرگز با حالت خنده و تبسم دیده نمیشد و ده روز اول محرم به همین شکل بود تا اینکه روز دهم و روز عاشورا فرا میرسید و این روز، روز مصیبت، حزن و گریه او بود و میفرمود: عاشورا روزی است که جدم حسین (علیهالسلام) را شهید کردند.
عزاداری امام رضا (علیهالسلام)
دعبل خزاعی نقل کرده که در ابتدای محرم به نزد امام رضا (علیهالسلام) رفتم. ایشان در حالی که اصحابشان دور او نشسته بودند، محزون بودند و وقتی مرا دیدند فرمودند: آفرین بر تو دعبل، آفرین بر کسی که با دست و زبانش ما را یاری میکند. سپس امام پردهای بین یارانشان و اهلبیتشان گذاشتند و خانوادهشان را پشت پرده نشاندند تا بر مصیبت حسین (علیهالسلام) گریه کنند. سپس به دعبل فرمودند: مرثیه بخواند.
عزاداری در زمان چهار امام دیگر
عزاداری از زمان امام جواد (علیهالسلام) تا امام زمان، گاه سیر صعودی و گاه نزولی داشته است؛ برای نمونه در زمان امام جواد (علیهالسلام)، امکان عزاداری برای شیعیان فراهم بود و این حالت تا زمان معتصم خلیفه عباسی، ادامه داشت. اما پس از آن، سیر نزولی یافت و شیعه برای عزاداری و احیای شعائر حسینی، در فشار قرار گرفت.
