جمالالدین یوسف بن حاتَم شامی مشغری عامِلی از عالمان شیعه قرن هفتم هجری قمری است. از تولد و وفات او اطلاعی در دست نیست. بنابر آنچه در مقدمه کتاب الدر النظیم آمده، وی را اینگونه نامیدهاند: الشیخ جمالالدین یوسف بن حاتم بن فوز بن مهنّد الشامی المَشْغَری العاملی. لقب مشغری عاملی اشاره به زادگاه او در روستای مَشغَر در منطقه جبلعامل دارد.
مشایخ و اساتید
محقق حلی؛ شیخ حر عاملی به این مسئله در امل الآمل تصریح کرده است.
محمد بن عبدالملک تَبّان، از متکلمان شیعی قرن چهارم و پنجم قمری است. کنیه او ابوعبداللّه و نام جدّش محمد تبّان بوده است. تَبّان به معنای کاهفروش است. بدون تشدید نام، مکانی در واسط، و با ضم تاء و بدون تشدید باء منسوب به تُبان، روستایی در سُونَج از ناحیة خُزار در ماوراءالنهر است در وجه تسمیه او، احتمال دو مورد اول بیشتر است.
از تاریخ تولد و جزئیات زندگانی تبّان اطلاع چندانی در دست نیست؛ او در ۴۱۹ق درگذشت.
تبان نخست معتزلی مذهب بود و سپس به تشیع گروید، با اینهمه درباره او گفتهاند که ثبات رأی چندانی نداشته است.
محمدتقی شوشتری فرزند شیخ محمدکاظم شوشتری حدود ۱۳۲۰ق در نجف متولد شد. آقا بزرگ تهرانی، در کتاب نقباء البشر سال تولد شوشتری را ۱۳۲۱ق ذکر میکند. او در سال ۱۳۱۴ش، برای مخالفت با کشف حجاب، به عتبات مهاجرت کرد و در حوزههای علمیه نجف و کربلا ادامه تحصیل داد.
ابوالحسن جمالالدین (یا کمالالدین) علی بن سلیمان ستراوی بحرانی، مشهور به ابوالحسن بحرانی، فیلسوف، متکلم و محدث شیعه قرن هفتم هجری قمری است. او شاگرد ابن سعاده بوده است. از مشهورترین آثار وی میتوان مفتاح الخیر را نام برد. از سرگذشت وی آگاهی چندانی در دست نیست؛ اما از شهرتش پیداست که اهل ستره بحرین بوده و احتمالاً در همانجا به تحصیل دانش پرداخته است.
ابْنحَمْزه، شریف حسن بن حمزه بن علی طبری مرعشی (درگذشت ۳۵۸ق/۹۶۹م)، فقیه و محدث امامی سده چهارم قمری بوده است. او برای فراگیری علوم اسلامی به شهرهای قم، ری، مکه و کوفه رفت و از محضر بزرگانی چون احمد بن ادریس قمی و ابوغانم اسماعیل بن عبدالرحمان حارثی بهرهمند شد، شیخ صدوق و جعفر بن احمد بن رازی از جمله استماعکنندگان حدیث او بودند. گرچه توثیقی در مورد ابنحمزه نرسیده؛ ولی شیخ مفید و شیخ طوسی او را به زهد و ورع و صلاح ستودهاند.
عزالدین حسین بن مساعِد حسینی حائری، عالم، محدّث و نسبشناس شیعی قرن نهم و دهم، از اساتید کفعمی و صاحب کتاب تُحفَةُ الابرار فی منَاقب اَبِی الائمةِ الاَطهار در مناقب امیرالمؤمنین (علیه السلام) است.
از سال تولد، وفات و زندگی وی اطلاع دقیقی در دست نیست. سید محسن امین بر پایه برخی اسناد خطی موجود در جبل عامل، حسین بن مساعد را از اهالی عیناثا در جبل عامل دانسته که با برادرانش، سیدعبدالحق و سیدزین الدین، به عراق رفته و در کربلا سکونت گزیده است و هر سه در همان جا فوت کردهاند. براین اساس، حسینی حائری از فقهای برآمده از مکتب کربلا به شمار رفته است.
محمد بن محمد بن حسن طوسي، معروف به خواجه نصيرالدين طوسي، محقق طوسي و ملقب به «استاد البشر»، «افضل علما»، «سلطان فقها»، «سرآمد علم»، «اعلم نويسندگان»، «عقل حادي عشر» و «معلم ثالث»، در سال 597 هجري قمري در طوس متولد شد. پدرش شيخ وجيهالدين که از علماء شهر قم بود، به همراه خانواده به شوق زيارت امام رضا (عليهالسلام)، به مشهد عزيمت نمود و پس از زيارت در هنگام بازگشت به وطن، به علت بيماري همسرش در يكي از محلههاي شهر طوس ساكن شد. خواجه نصير، در همان شهر به دنيا آمد و پدرش او را «محمد» ناميد.
جعفر بن قولويه فرزند محمد بن قولويه در شهر قم بدنيا آمد. او در درس پدر و برادرش كه از راويان شيعه به شمار ميآمدند، حاضر شد و به فراگيري علم و دانش پرداخت. شرححالنويسان، کنيه وي را ابوالقاسم گفتهاند.
ابنقولويه در سال 341 قمري به مصر سفر کرد. جعفر بن قولويه در سال 368 هجري درگذشت و در حرم کاظمين در جوار امام کاظم و امام جواد (علیهما السلام) به خاک سپرده شد و بعدها شيخ مفيد نيز در کنار وي دفن گرديد.