بدون تردید یکی از بزرگ‌ترین مدافعان علم و فناوری در تاریخ ایران و اسلام، رهبر شهید ما، حضرت آیت‌الله امام خامنه‌ای (ره) بود. هیچ‌کس به اندازه او در باب علم و فناوری و اهمیت و ضرورت آن سخن نگفت. در سایه سیاست‌ها و پیگیری‌های او بود که ما در بحث علم و فناوری از «تقریباً هیچ» به همه چیز رسیدیم. جایگاهی بس رفیع و عزتمندانه در علم و فناوری در گستره جهان پیدا کردیم. به رتبه‌های ۱۵ و ۱۶ علمی در دنیا دست یافتیم. هیچ‌کس اندازه او اهمیت و جایگاه علوم پایه را درک نکرد و نسبت به آن حساسیت و نگرانی نداشت. بیش از دو دهه درباره کاهش توجه به علوم پایه در کشور اخطار داد و از مسئولان مربوطه مطالبه چاره کرد. 

در اینجا به مناسبت روز علوم پایه، برخی از سخنان و دغدغه‌های ایشان را در این خصوص نقل می‌کنم:

یک. در تاریخ ۱۳/ ۱۰/ ۱۳۸۴ در دیدار اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی:

«در زمینه‌ی علم، من بر نقطه‌ی خاص می‌خواهم تأکید کنم: یکی، علوم پایه است؛ یکی، علوم انسانی.»

دو. در تاریخ ۲۹/ ۱۰/ ۱۳۸۴؛ در دیدار اساتید و دانشجویان دانشگاه امام صادق (ع):

«باید روی این دو شاخه - دو شاخه‌ی اصلی؛ یعنی علوم انسانی و علوم پایه - در کشور، سرمایه‌گذاری فکری، علمی، پولی و تبلیغی بشود.»

سه. در تاریخ ۲۳/ ۵/ ۱۳۸۵؛ در دیدار رؤسای دانشگاه‌ها:

«در زمینه‌ی علوم پایه که در حقیقت پایه‌ی نظری هر تحرک علمی و هر فناوری پیشرفته است؛ من تأکید کرده‌ام و می‌کنم»

چهار. در تاریخ ۲۰/ ۳/ ۱۳۹۷ در دیدار استادان و پژوهشگران دانشگاه‌ها:

«مسئله‌ی بعدی، نامتوازن شدن رشته‌های دانشگاهی است؛ بعضی از رشته‌ها در غربت قرار گرفته‌اند. آماری که به من داده‌اند نشان می‌دهد که مثلاً حدود پنجاه درصد داوطلبان کنکور رشته‌ی ریاضی که رشته‌ی بسیار مهمّی است، کاهش پیدا کرده؛ این برای آینده‌ی کشور خطرناک است؛ ما این رشته‌های مهمّ علوم پایه را - بخصوص مثل ریاضی را یا فیزیک را - برای آینده لازم داریم؛ اگر چنانچه داوطلبانِ این‌ها کم باشند و هجوم بشود به رشته‌های درآمدزا که حالا یک پولی و شغلی بلافاصله در اختیار انسان می‌گذارد، این [موجب] مشکل است. عوارضِ این عدم توازن را بایستی دستگاه‌های دانشگاهی حتماً جبران کنند و درست کنند.»

پنج. در تاریخ ۸/ ۳/ ۱۳۹۸ در دیدار استادان و نخبگان دانشگاهی:

«بحث علوم پایه خیلی مهم است؛ منتها چون دستاوردِ نقدِ حاضر و آماده‌ای برایش وجود ندارد، گرایش به آن در بین دانشجوها و کسانی که رشته انتخاب می‌کنند، کم است. باید ترتیبی داده بشود که گرایش به این دانش‌های علوم پایه یک گرایش بهتری، و گرم‌تری از سوی دانشجویان باشد و علوم پایه، هم نیاز دارد به سرمایه‌گذاری دولت دارد. ...دولت باید کمک بکند، هم خود صاحب‌نظران و دانشمندان باید کمک کنند، هم آموزش و پرورش در این زمینه وظیفه دارد؛ هدایت تحصیلی باید انجام بگیرد از طرف آموزش و پرورش؛ جوری این جوان را حرکت بدهند و هدایت تحصیلی بکنند که به سمت علوم پایه و مانند این‌ها حرکت بکند...

ما در علوم پایه باید سرمایه‌گذاری مستمر بکنیم و حرکتمان حرکت پیش‌دستانه باشد؛ یعنی سعی کنیم به استقبال حقایق کشف‌نشده‌ی عالم برویم. حقایق بسیاری در عالم وجود دارد که کشف نشده، کما اینکه صد سال پیش خیلی از حقایقی که امروز کشف شده، کشف نشده بود؛ در طبیعت وجود داشت؛ اما کشف نشده بود. این‌جور نیست که فرض کنید که نیروی الکتریسیته تازه به وجود آمده [باشد]؛ از اوّلی که دنیا به وجود آمد، این بود، [لکن] کسانی همّت کردند، هوشمندی به خرج دادند و این را کشف کردند. ما دنبال حقایق کشف‌نشده‌ی عالم وجود باشیم؛ یکی از کارهای اساسی ما این است. پرداختن به علوم پایه و علوم بنیادی این خصوصیّت را دارد که جامعه‌ی علمی را می‌کشاند به سمت کشف حقایق کشف‌نشده؛ نه اینکه ما هم فقط صرفاً حول و حوش حقایقی که کشف شده است و حرکت‌هایی که دیگران انجام داده‌اند، حرکت بکنیم.»