از منظر طب سنتی ایرانی، گرمای تابستان باعث افزایش حرارت و خشکی در بدن میشود؛ بنابراین هدف اصلی، انتخاب غذاها و نوشیدنیهایی با طبع سرد و تر برای خنثیسازی این اثر و متعادلسازی مزاج است. در ادامه، توصیههای کلیدی به صورت فهرستی ارائه شده است.
خوراکیهای ممنوع و پرهیزات (با طبع گرم و خشک)
- گوشتهای گرم: گوشت قرمز، گوسفند، بره، شتر، پرندگانی مانند کبک و بلدرچین.
- غذاهای چرب و سنگین: سرخکردنیها، فستفودها، غذاهای با سس چرب.
- ادویههای تند و گرم: فلفل، زنجبیل، دارچین، زعفران، خردل، سیر و پیاز تند.
- شیرینیجات و میوههای شیرین: شکلات، عسل، کشمش، مویز، خرما، انجیر، خربزه و موز.
- برخی مغزها و دانهها: گردو، کنجد، پسته، فندق و تنقلات شور.
- نمک و شور: غذاهای بسیار شور و تنقلات شور.
خوراکیهای مجاز و توصیهشده (با طبع سرد و تر)
- میوههای آبدار و ملس (نه خیلی شیرین): هندوانه، خیار، کاهو، گوجهسبز، آلبالو، زردآلو، هلو، انار ترش و مرکبات.
- سبزیجات خنک: اسفناج، گشنیز، کدو (سبز)، خیار، کاهو.
- لبنیات: ماست، دوغ (ترجیحاً کمنمک)، کشک و پنیر (متعادل با مواد گرم مانند گردو).
- نوشیدنیهای سنتی: آبلیمو، آب نارنج، شربت سکنجبین، عرق کاسنی و بیدمشک.
- غذاهای آبپز و سبک: سوپ جو، آش جو، خورشهای با سبزی کم و حبوبات کم، غذاهای با طعم ترش مانند غوره و آبلیمو.
- گوشتهای سفید: مرغ و بهویژه ماهی (به شرطی که سرخ نشده و با ادویهجات تند نباشد).
- سالاد و ترشی: سالاد کاهو و خیار و ترشیهای غیرتند.
نکات تکمیلی با توجه به مزاج فردی
- توجه به مزاج: این توصیهها عموماً برای افراد با مزاج گرم (صفراوی و دموی) مفید است. افراد با مزاج سرد (بلغمی و سوداوی) باید در مصرف غذاهای سرد اعتدال را رعایت کرده و از مصلحات (مثل عسل و زنجبیل) همراه با میوههای خنک استفاده کنند تا دچار ضعف و سردی نشوند.
- آب، اما نه یخ: برای خنکسازی بدن، آب فراوان بنوشید؛ اما از نوشیدن آبیخ و نوشیدنیهای بسیار سرد خودداری کنید.
- ناهار سبک: چون قوه هاضمه در میانه روز ضعیفتر است، ناهار باید سبک و کمحجم باشد.