قرض دادن در فقه اسلامی، عملی بسیار مستحب و ارزشمند شمرده شده است. پاداش آن حتی بیش از صدقه دانسته شده و روایت است که ثواب آن هیجده برابر است. در مقابل، کوتاهی در قرض دادن به نیازمند، نکوهیده و گناه است.

- کراهت قرض گرفتن بدون نیاز: درخواست قرض تنها در صورت نیاز واقعی مکروه نیست. هرچه نیاز شدیدتر باشد، کراهت آن کمتر می‌شود.

- مدارا با بدهکار: مستحب است طلبکار در مطالبه طلب خود مدارا کند و به بدهکار مهلت دهد. پیامبر (ص) فرمودند: کسی که با بدهکار خود مدارا کند، بدون حساب از پل صراط می‌گذرد.

ادب همسرداری مجموعه‌ای از رفتارها، گفتارها و نگرش‌هایی است که به حفظ احترام، محبت و آرامش در رابطه زناشویی کمک می‌کند. این مفهوم در فرهنگ و آموزه‌های دینی ما نیز بسیار مورد تأکید قرار گرفته است. در ادامه به مهم‌ترین اصول ادب همسرداری اشاره می‌کنیم:

 ۱. احترام متقابل

- خطاب کردن همسر با القاب محترمانه و مهربان

- پرهیز از تحقیر، سرزنش و مقایسه با دیگران

- احترام به عقاید، علایق و حریم شخصی یکدیگر

۲. گفتار نیکو

- سخن گفتن با لحنی آرام و محبت‌آمیز

- تشکر و قدردانی از زحمات همسر

مهم‌ترین آداب عبادت را می‌توان در چند محور کلی خلاصه کرد: آداب قلبی (باطنی)، آداب گفتاری، آداب فعلی و آداب مربوط به زمان و مکان. در ادامه مهم‌ترین آن‌ها را فهرست می‌کنم:

۱. آداب قلبی (باطنی)

- اخلاص: عبادت فقط برای رضای خدا باشد، نه ریا و خودنمایی. - حضور قلب: توجه کامل به خدا و پرهیز از غفلت و پراکندگی فکر.

- خشوع و خضوع: فروتنی و شکستگی در برابر خداوند. - محبت و شوق: عبادت از سر عشق و اشتیاق، نه‌فقط عادت. - توکل و اعتماد: واگذاری امور به خدا و اعتماد به تدبیر او.

برخی از محققان، روش‌های تربیتی اهل‌بیت (ع) را به سه دسته تقسیم کرده‌اند:

روش‌های قطعی: مواردی چون مهرورزی، نصیحت، تکریم شخصیت، عدم تبعیض؛

روش‌های اصلاحی: مواردی چون بخشش، تغافل، تشویق، تنبیه متناسب، بازی، شرکت‌دادن در مراسم مذهبی؛

روش‌های کنایی: مواردی چون نصیحت پنهانی، برگزاری مسابقات و واگذاری برخی مسئولیت‌ها به فرزندان.

دوران‌های سه‌گانه در تربیت فرزند

۱. گوش بده، نه اینکه فقط بشنوی

وقتی همسر یا فرزندت حرف می‌زند، بدون قضاوت و با دقت گوش کن. وسط حرفش نپر، برایش "پرسش روشنگر" بپرس و نشان بده که حرفش را فهمیدی. 

۲. خوبِ حرفش را ببین

بهترین معنا را به حرف طرف مقابل بده. بدگمانی نکن که "مگر نه اینکه منظورش این بود..."؛ حسن ظن داشته باش.

۳. با ملایمت حرف بزن

لحن و صدا، از خود کلمات مهم‌تر است. داد نزن، تحقیر نکن، کلمات رکیک به کار نبر. حتی در اوج خشم، کنترل زبانت را حفظ کن.

۴. تشکر کن، کوچک‌ترین کار را هم

توصیه‌های بسیار مهم حجت‌الاسلام حاج سیدحسن عاملی، امام جمعه محترم اردبیل در خطبه نمازجمعه پیرامون اطعام مجالس ترحیم و مهمانی دادن در تالارهای غذاخوری:

اطعام مجالس ترحیم، تعطیل شود؛ صاحب عزا در نهایت بیچارگی معطل مانده به فکر عزیز از دست رفته خود باشد یا به فکر شکم مهمانان!

اگر برای صرف غذای اموات دعوت شدید، نروید تا این رسم ناشایست برچیده شود.

 امام جعفر صادق (علیه‌السلام) فرمودند:

قناعت و صرفه‌جویی ابعاد مختلفی دارد که در اسلام نیز به آن اشاره شده است. مهم‌ترین موضوعات آداب مربوط به این مسئله را به طور خلاصه مرور می‌کنیم:

۱. تعریف و جایگاه قناعت

 قناعت یعنی رضایت به روزی مقدر خدا و چشم ندوختن به مال دیگران. رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) می‌فرمایند: «ثروتمند واقعی کسی است که به آنچه دیگران دارند، دل نبندد» (نه کسی که مال فراوان دارد).

۲. تعریف و جایگاه صرفه‌جویی

در بیان ازدواج و زنان

گوش دادن فعال، یعنی وقتی همسرتان حرف می‌زند، با تمام وجودتان به او گوش دهید، نه اینکه فقط منتظر باشید نوبت شما شود که جواب بدهید؛ در حالی که گوش دادن معمولی، ممکن است طرف مقابل مشغول نگاه به تلویزیون یا خوردن باشد و یا وسط حرف، آن را قطع کند و قضاوت کند.

چهار اقدام ساده برای گوش دادن فعال

۱. حضور کامل: وسایل مزاحم را کنار بگذار، به سمتش بچرخ، به چشمانش نگاه کن.

۲. بدون قضاوت گوش بده: نگو "این حرفت غلطه" یا "چرا اینقدر حساسی". فقط بپذیر که این احساس اوست.

۱. نرم‌گویی و پرهیز از تندی کلام (قانون دهان شیرین): در سبک زندگی اسلامی - ایرانی، نخستین مصداق حُسن خُلق، کنترل زبان است. 

۲. پیش‌دستی در سلام و نیکی (قانون احترامِ پیش‌دستانه): شروع کردن به خیر و نیکی، یکی از برترین نشانه‌های حُسن خُلق است. 

۳. مدارا و گذشت (قانون چشم‌پوشی از لغزش‌ها): زندگی در خانه یعنی مواجهه مداوم با اشتباهات کوچک و بزرگ. اصل مدارا یعنی در موارد غیرضروری، از حق خود بگذرید.